تبلیغات
حنیف - دانشگاه و صنعت

دانشگاه و صنعت

نویسنده :حنیف
تاریخ:دوشنبه 7 بهمن 1392-12:26 ق.ظ

مقدمه: این متن در ادامه ی متن قبلی است.

با جمعی از دوستان سر میزی با استاد نشستیم. خودش و خانمش به نسبت مسن هستند و نمی توانستند در شلوغی جمعیت غذا بکشند. میهمان نوازی ایرانی هم مزید علت شده بود که بچه ها برای آن ها از انواع غذا بیاورند و نیازی نباشد در صف غذا بایستند. خوشبختانه غذاهایی که تدارک دیده شده بود حلال بود. ما هم از فرصت کمال استفاده را بردیم و با استاد مشغول صحبت شدیم. بعد از اندکی صحبت معلوم شد که اکثر دانشجوها از دانشگاه های شریف و تهران هستند.

دانشگاه

استاد: بگذارید یک مسأله ای را به شما بگویم. من الان 30 سال است استاد هستم. اگر از من بپرسند بهترین دانشگاه های فنی دنیا کدام هستند می توانم به جرأت بگویم اول دانشگاه صنعتی هند (IIT) است، بعد دانشگاه صنعتی شریف در ایران است و بعد هم دانشگاه Tsinghua در چین.
حنیف: جالب است. یعنی این دانشگاه ها از دانشگاه ها ی مشهور آمریکا مثل ام آی تی و هاروارد بهترند؟

استاد: بله بهترند. من این را به خود مسئولین دانشگاه هم گفته ام.

حنیف: معیار مقایسه ی تان چیست؟

استاد: برنامه ی آموزشی دوره ی کارشناسی این دانشگاه ها دانشجویان را با توانایی تفکر تحلیلی بار می آورد. در آمریکا در چند دهه ی اخیر دانشگاه ها به سمت آماده کردن دانشجوها برای صنعت پیش رفته اند. برای همین هم تمرکز برنامه های دانشگاه بر آموزش نیازهای روز صنعت است مانند نرم افزار ها و دستگاه های آزمایشگاهی. در حالی که نیازهای صنعت به سرعت عوض می شود و دانشجویی که به این شکل تربیت می شود بعدا توانایی به روز کردن خود را ندارد. برعکس اگر دانشگاهی دانشجویان را با قدرت تحلیل و تفکر بار بیاورد بعدا می توانند خودشان مسایل جدید را هم بیاموزند.

حنیف: پس مشکل از اساتید و مسئولین دانشگاه است؟

استاد: بله بخشی از مشکل از آنها است. دانشگاه نباید در طول دوره آموزشی حجم زیادی آموزش را به دانشجو بدهد و از او بخواهد که مسایل تکراری را حل کند. بلکه برعکس باید حجم داده ها را کم کرد و از دانشجو خواست دانسته هایش را پردازش کند و مسایل جدید را حل کند. باید به دانشجو وقت داد تا فکر کند. شیوه ی خود من آن  است که مسایل کم ولی چالش برانگیزی می دهم اما از دانشجو انتظار دارم روی آن ها وقت بگذارد و حاصل تفکراتش را بنویسد. البته خود دانشجویان هم مقصرند. چون دانشجوها مایلند در عوض شهریه ای که برای درسشان می دهند، بعد از دوره ی کارشناسی بتوانند در صنعت کاری پیدا کنند و برای همین هم بر دانشگاه فشار می آورند که مطابق با صنعت حرکت کند. اگر دانشگاه در این زمینه موفق نباشد، نسل بعدی دانشجویان به دانشگاه های دیگر اولویت می دهند. همین عدم تمایل دانشجویان برای ادامه ی تحصیل در مقاطع بالاتر باعث می شود که ما از دانشجویان دانشگاهی مثل شریف دانشجو جذب کنیم. از این نظر ما باید ممنون دانشگاه شریف باشیم (1).

حنیف: جالب است چون اتفاقا یکی از انتقاداتی که به دانشگاه شریف وارد می شود آن است که ارتباط با صنعت ندارد و دانشجویان فنی ای که پرورش می دهد توانایی فعالیت صنعتی و کارآفرینی ندارند. دانشجویان و اساتید دانشگاه در این زمینه اتفاق نظر دارند و فشار زیادی برای تغییر در دانشگاه وجود دارد.

استاد: اوه، باید مواظب باشند اتفاقی که برای دانشگاه های آمریکا افتاده برای دانشگاه شریف نیافتد. در واقع دانشجویان ایرانی و هندی و چینی آموزشی که می بینند از دوره ی دبیرستان آموزش شروع می شود و همین آموزش ها آن ها را برای ذهن تحلیلی آماده می کند.

(به نظرم حرف درستی است. در دوره ی دبیرستان دانشجویان جذب مدارس تیزهوشان می شوند و بعد هم المپیاد و کنکور و دانشگاه. کل این چرخه به طور خودکار دانشجویان را در جهتی تربیت می کند. حالا البته می توان بحث کرد که جهت گیری این چرخه درست است یا نه. دانشگاه شریف هم فشار زیادی در دروس به دانشجویان می آورد. به نظرم پیراستن سرفصل های درسی می تواند موارد زیادی را حذف کند. اصلاح برنامه ی آموزشی به نحوی که با حفظ مزایای فعلی کمبود ها را جبران کند باید مدنظر باشد.)

صنعت

استاد: من با چیزی که از دانشجویان ایرانی اینجا می بینم، احساس می کنم ایرانی ها توانایی فنی بالایی دارند. 

حنیف: بله همین طور است. اتفاقا خیلی از دانشجوها برای ادامه تحصیل به خارج نمی آیند و در میانشان افرادی را می شناسم که مانندشان حتی در دانشگاه های خوب آمریکا کم پیدا می شود. 

استاد: حالا من یک سوال دارم. دولت ایران چه برنامه ای برای جذب این نیروهای نخبه ای که در خارج تحصیل می کنند دارد؟

حنیف: بیشتر این افراد در برگشت به دنبال فرصت هیات علمی در دانشگاه ها هستند. البته این زمینه تقریبا اشباع شده است و فقط پاسخگوی موج اول و دوم دانشجویان ایرانی تحصیل کرده در خارج بوده است یعنی دانشجویانی که در دهه ی 1970 زمان شاه به خارج اعزام شدند و دانشجویانی که بعد از جنگ یعنی دهه ی 90 به خارج اعزام شدند. بعد از آن دیگر فرآیند ارسال دانشجو به خارج برای جذب هیات علمی کم شد. بنابراین نیازهای هیات عملی الان از دانشگاه های داخلی تامین می شود (2). البته با فعالیت های نسل های قبلی دانشجویان در خارج از کشور و شناخته شدن دانشگاه شریف، دانشجویان می توانند مستقلا اقدام کنند و برای تحصیل در خارج پذیرش بگیرند که بعدا نیازهای هیات علمی کشور را تامین می کنند. بعد از دانشگاه ها تعداد محدودی از صنایع و آزمایشگاه های دولتی هستند که به متخصصین نیاز دارند و مقصد این دانشجویان در برگشت به ایران می باشند. اما اینها پاسخگوی همه  نیست.

استاد: دولت برنامه ای برای ایجاد شغل برای این افراد ندارد؟

حنیف: به نظرم صورت سوال کمی مشکل دارد. شاید بهتر است بپرسیم اصلا دولت وظیفه ی تولید شغل دارد یا نه؟ به نظرم این وظیفه ی دولت نیست که شرکت بزند تا برای افراد کار تولید کند و ماشین و یخچال و تلویزیون تولید کند. بلکه وظیفه ی دولت آن است که زمینه ای را فراهم کند که سرمایه گذاران و کارآفرینان و صاحبان ایده بتوانند خودشان فعالیت کنند و کارتولید کنند. 

استاد: برای دانشجویان فنی بازگشت به کشورشان سخت است چون تخصصی که کسب می کنند در صنایع حرفه ای به کار می آید که در آمریکا نیاز است اما در کشور خودشان به آن نیازی نیست.

حنیف: حرف درستی است. اما ایران هم می تواند شرکت های بزرگ را برای کار در ایران جذب کند. الان در ایران نیروی فنی زیاد است که دستمزد کمتری از همین نیرو در آمریکا می گیرند. بنابراین اگر دولت ایران بتواند با مشوق های مالیاتی این شرکت ها را به ایران جذب کند، این شرکت ها می توانند برای نیروهای فنی کار ایجاد کنند. این یک مسیر پیموده شده است که اتفاقا رشد سریع را به همراه دارد و نتایجش در کشورهای مالزی و چین و هند و ترکیه دیده می شود. 

یکی از رفقا: اما این شرکت ها به فکر منافع خودشان هستند نه منافع ایران.

حنیف: درست است. شرکت ها به فکر منافع خودشان اند. اما این شرکت ها چند ملیتی اند و متعلق به یک کشور نیستند. حتی شرکتی مثل گوگل می تواند همان نفعی که برای آمریکا دارد را برای ایران هم داشته باشد یعنی اولا تولید کار و ثانیا به کارگیری نیروی کار و خلق ثروت و پرداخت مالیات به دولت. 


مسیری که گفته شد برای ایران مسیر ساده ای نیست زیرا باز شدن پای شرکت ها به ایران برای سرمایه گذاری لازمه های فرهنگی و سیاسی دارد. فعالیت این شرکت ها با نوع حکومت و اقتصاد گره خورده است. در حوزه ی سیاسی هم تحریم های گاه و بیگاه این شرکت ها را از ایران خارج می کند. اگر بخواهیم این مسایل حل شود  باید در مسایل دیگر با کشورهای ثروتمند کنار بیاییم مانند مسأله ی اسرائیل. در حال حاضر صنعت پیشرو (و شاید تنها صنعتی) که برای سرمایه گذاران خارجی جذاب است صنعت نفت ایران است که آن هم تحریم های اخیر نشان داد به مسائل سیاسی گره خورده است. مشکل امنیتی هم برای کشور می تواند مطرح شود به این معنی که قدرت گرفتن این شرکت ها می تواند بعدا کنترل آن ها را بر کشور موجب شود. تجربه ی کشور کوچکی مثل امارات در این زمینه جالب است. با توجه مساحت و جمعیت اندک این مشکلات امنیتی برای این کشور بیشتر است و لذا طوری سیاست گذاری کرده اند که بیشتر سهام شرکت ها در اختیار افرادی از خود کشور باشد. در ایران هم می توان چنین کرد و حتی خود دولت برای شروع کار سرمایه گذاری مشترک با شرکت های خارجی بکند.

راه دیگر راه اندازی شرکت های داخلی است. ما در ایران توان فنی تغذیه ی این شرکت ها را داریم اما ظاهرا مسأله ی اصلی عدم وجود طبقه ای از مدیران فنی است که بتوانند این نیروهای فنی را برای ایجاد محصول و خلق ثروت هماهنگ کنند. در حال حاضر دوره های آموزشی تحت عنوان مدیریت بازرگانی (MBA) که در ایران وجود دارند شاید نزدیکترین برنامه ها به تولید چنین مدیرانی باشند، ولی من به آن ها هم شک دارم. این مدیران بیشتر از دل صنعت بیرون می آیند تا دانشگاه. اتفاقا یک حسن فعالیت شرکت های خارجی در ایران پرورش همین مدیران و انتقال تجربه و فرهنگ کاری در چنین شرکت هایی است. 

در هر حال هر کدام از دوراه و یا ترکیب آن ها را هم که انتخاب کنیم مقدمه ی آن تسهیل شرایط کسب و کار است. یعنی کارآفرینان و سرمایه گذاران نسبت به امنیت کار خود و مالکیت فعالیت و فکر خود اطمینان داشته باشند، قوانین مالیاتی و قوانین کسب و کار شفاف باشد و انحصار شرکت های بزرگتر مانع از فعالیت شرکت های نوپا نباشد.

به نظر شما کدام راه برای صنعت ما بهتر است؟ خوانندگانی که تجربه در صنعت یا اقتصاد دارند تجربیاتشان را دریغ نکنند.


پینوشت:
1- دانشگاه برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی دوره های اجباری اخلاق در تحقیق دارد.  به نظرم ما هم باید چنین آموزش هایی را در دوره های دانشگاهی اضافه کنیم. در دانشگاه شریف درس سمینار در مقطع کارشناسی ارشد ارایه می شود که بستر مناسبی برای این کار است.

2- در فروشگاه
-حنیف: ببخشید آقا، بچه ی تان دستکش شما را در دهانش گذاشته. به نظر می آید کثیف است.   - اوه ممنون که گفتین.  -چند سالش است؟  - 1 سال.   - خوب باید زود بزرگ شود تا دستکش را دستش کند. 
(کمی بعدتر)
- ببخشید آقا شما با من در مورد پسرم صحبت کردید.  - بله من بودم.  - من جیمز هستم. خوشحالم از آشناییتون.   - من هم همینطور.   - ما یک کلیسا در شهر داریم می خواستم از شما دعوت کنم در آن شرکت کنید.   - باید جالب باشد چه کلیسایی هست؟   - ما از شاخه های کلیسای پروتستان محسوب می شویم. ما تکیه ی اصلیمان بر متن کتاب مقدس است. ما به افراد کمک هم می کنیم.  - بسیار خوب.   - این سایت و اطلاعات ماست. 

اهتمام مسیحی ها در تبلیغ دینشان ستودنی است. مخصوصا این که سعی می کنند هر جا که می روند، خودشان را به یک کلیسا وصل کنند. در انتخاب کلیسا هم جمع و فضای آن برایشان مهم است. معمولا دانشجوها کلیسای خودشان را دارند، خانواده های فرزند دار برای خودشان، اهل هر محله ای باز برای خودشان. به جز عبادت در این محیط ها با هم آشنا می شوند و سعی می کنند زندگی شان را در ارتباط با هم تعریف کنند و به هم کمک کنند. ما هم باید سعی کنیم هر کدام خودمان را به یک مسجد وصل کنیم و بخشی از وقتمان را در آن بگذرانیم. حالا مسجد محله باشد یا مسجد دانشگاه یا محل کار و ...  نباید بگذاریم ارتباطمان با مساجد قطع شود و به این شکل مساجد کارکرد خودشان را از دست بدهند.

چند روز پیش با یکی از آشنایان در ایران صحبت می کردم می گفت در کلاس درس مدرسه اش چند نفر از دانش آموزان مسیحی شده اند با این استدلال که دین محبت و مهربانی است و دینی که در آن خدا انسان را دوست دارد. کتاب مقدس را هم آورده اند که بقیه را مسیحی کنند. 
شما جای معلم بودید چه می کردید؟

3- استادم  می گفت زبان قدیمی یونانی که آثار برجسته مثل ایلیاد و اودیسه و هومر به آن نوشته شده اند امروزه قابل فهم نیست. چیزی شبیه سانسکریت برای هندی ها و زبان پهلوی برای ایرانی ها. البته او در مدرسه این زبان را یاد گرفته  و می تواند بخواند.

4- از هفته ی گذشته موج جدیدی از سرما در آمریکا آمده است. جمعه شب در راه خانه ماشین پنچر شد. خوشبختانه توانستم ماشین را کنترل کنم و کنار جاده بایستم برای تعویض چرخ. در همان بازه چند بار ماشین ها نگه داشتند و پرسیدند کمک می خواهم یا نه، که می گفتم نیازی نیست. البته با سرمای هوا   و انقباض قطعات نتوانستم چرخ را خارج کنم. دست بلند کردم و اولین ماشین ایستاد و برای کمک حتی رفت از خانه وسایل آورد. بعدتر دو نفر دیگر هم اضافه شدند که روس بودند. در آن سرمای هوا و گل و برف افتاده بودند به جان چرخ. البته دست آخر چرخ درنیامد و مجبور شدم ماشین را بگذارم جلو مکانیکی که فردا صبح بیایم سراغش برای تعمیر. آنها هم با ماشین مرا به خانه رساندند. در آن سرما و آخر شب کمک هایشان خیلی شیرین بود. در این شرایط آدم امیدوار می شود که هنوز هم چیزهایی هست که آدم ها را با اختلاف فرهنگ و زبان و تاریخ در کنار یکدیگر قرار دهد. به بیان امام علی (ع) در نامه حکومت مصر به مالک اشتر:

" وَ أَشْعِرْ قَلْبَكَ اَلرَّحْمَةَ لِلرَّعِیَّةِ وَ اَلْمَحَبَّةَ لَهُمْ وَ اَللُّطْفَ بِهِمْ وَ لاَ تَكُونَنَّ عَلَیْهِمْ سَبُعاً ضَارِیاً تَغْتَنِمُ أَكْلَهُمْ فَإِنَّهُمْ صِنْفَانِ إِمَّا أَخٌ لَكَ فِی اَلدِّینِ وَ إِمَّا نَظِیرٌ لَكَ فِی اَلْخَلْقِ"

مهربانى با مردم را پوشش دل خویش قرار ده، و با همه دوست و مهربان باش. مبادا هرگز، چونان حیوان شكارى باشى كه خوردن آنان را غنیمت دانى، زیرا مردم دو دسته اند، دسته اى برادر دینى تو، و دسته دیگر همانند تو در آفرینش مى باشند.

---------------------------------------------------------------------
1- فکر کنم منظورش آن باشد که این تمایل کم شده است وگرنه همین الان هم در دانشکده ی ما حدود نیمی از دانشجویان تحصیلات تکمیلی آمریکایی هستند.

2- از دستاوردهای دانشگاه های بعد از انقلاب راه اندازی دوره های کارشناسی ارشد و دکترا است. این دوره ها می تواند نسل بعدی هیات علمی را در داخل کشور تولید کند که تحقیقات در ارتباط با صنایع کشور تعریف می کنند. 



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
atribuídos
پنجشنبه 19 مهر 1397 08:01 ب.ظ
Write more, thats all I have to say. Literally, it seems as though
you relied on the video to make your point.

You definitely know what youre talking about, why waste your intelligence on just posting videos to your site
when you could be giving us something enlightening to read?
Sexspielzeug Schweiz
پنجشنبه 19 مهر 1397 06:26 ب.ظ
Hello! I could have sworfn I've been to this site before but
after checking through some of the post I realized it's new to me.
Anyhow, I'm definitely deliyhted I found it and I'll be book-marking and checking back frequently!
combatentes
پنجشنبه 19 مهر 1397 01:17 ق.ظ
Very nice post. I just stumbled upon your blog and wanted to
say that I've truly enjoyed browsing your blog posts.

In any case I will be subscribing to your feed and I hope you write again soon!
casa de aposta
چهارشنبه 18 مهر 1397 12:36 ب.ظ
This is really interesting, You are a very skilled blogger.
I've joined your rss feed and look forward to seeking more of your
fantastic post. Also, I've shared your web site in my social networks!
melhores casas de apostas para brasileiros
چهارشنبه 18 مهر 1397 12:00 ب.ظ
My brother recommended I might like this blog. He was totally right.
This post actually made my day. You cann't imagine just how much time
I had spent for this information! Thanks!
200 talletusbonus
چهارشنبه 18 مهر 1397 11:34 ق.ظ
I blog frequently and I really appreciate your content.
This great article has truly peaked my interest.

I'm going to bookmark your website and keep checking for new details about
once per week. I subscribed to your Feed as well.
melhor site apostas online
چهارشنبه 18 مهر 1397 11:31 ق.ظ
Hi there this is kinda of off topic but I was wanting to know if
blogs use WYSIWYG editors or if you have to manually code
with HTML. I'm starting a blog soon but have
no coding experience so I wanted to get guidance from someone with experience.

Any help would be enormously appreciated!
site apostas
چهارشنبه 18 مهر 1397 10:44 ق.ظ
I always spent my half an hour to read this weblog's articles everyday along with
a mug of coffee.
melhor site apostas desportivas
چهارشنبه 18 مهر 1397 10:02 ق.ظ
Unquestionably believe that which you stated. Your favorite
reason appeared to be on the web the easiest thing to be aware of.

I say to you, I definitely get irked while people think about worries that they just don't know about.

You managed to hit the nail upon the top and defined out the whole
thing without having side effect , people could take a signal.
Will likely be back to get more. Thanks
melhores sites de apostas desportivas
چهارشنبه 18 مهر 1397 08:34 ق.ظ
Howdy! I simply would like to offer you a huge thumbs up for the excellent information you have got here
on this post. I will be coming back to your site for more soon.
vedonlyönti talletusbonus
چهارشنبه 18 مهر 1397 07:42 ق.ظ
The other day, while I was at work, my cousin stole my iphone and tested
to see if it can survive a 30 foot drop, just so she
can be a youtube sensation. My iPad is now broken and she has 83 views.
I know this is completely off topic but I had to share it with someone!
casa de aposta online
چهارشنبه 18 مهر 1397 07:23 ق.ظ
I'd like to thank you for the efforts you have put
in penning this website. I am hoping to check out the same
high-grade blog posts by you later on as well. In fact,
your creative writing abilities has encouraged me to get my very own blog now ;)
sites De aposta
چهارشنبه 18 مهر 1397 06:47 ق.ظ
Hi! Do you use Twitter? I'd like to follow you if that would
be ok. I'm absolutely enjoying your blog and look forward to new posts.
sites de apostas desportivas
چهارشنبه 18 مهر 1397 06:05 ق.ظ
Hi to all, how is the whole thing, I think every one
is getting more from this web page, and your views are nice in support
of new viewers.
parhaat uudet nettikasinot
چهارشنبه 18 مهر 1397 05:55 ق.ظ
Heya fantastic blog! Does running a blog such as this
take a large amount of work? I have absolutely no understanding of coding
but I was hoping to start my own blog soon. Anyways, should you have any ideas or tips for new blog owners please share.
I know this is off subject nevertheless I simply had to ask.
Thanks!
melhor casa de apostas
چهارشنبه 18 مهر 1397 04:48 ق.ظ
It's not my first time to pay a quick visit this site,
i am visiting this web page dailly and take good data from here daily.
melhor site apostas
چهارشنبه 18 مهر 1397 04:38 ق.ظ
Hi, Neat post. There is an issue with your web site in internet
explorer, would test this? IE still is the market chief and a good portion of other folks
will omit your great writing because of this problem.
melhores casas de apostas esportivas
چهارشنبه 18 مهر 1397 04:15 ق.ظ
Fantastic website. Plenty of useful info here. I'm sending it to several buddies
ans additionally sharing in delicious. And
of course, thanks for your sweat!
melhor casa de apostas
چهارشنبه 18 مهر 1397 03:32 ق.ظ
Does your site have a contact page? I'm having problems locating it but,
I'd like to shoot you an e-mail. I've got some suggestions for your blog you might be interested in hearing.
Either way, great blog and I look forward to seeing
it expand over time.
melhor site de aposta
چهارشنبه 18 مهر 1397 02:33 ق.ظ
Excellent post! We are linking to this particularly great article on our site.
Keep up the great writing.
Parhaat Kasinobonukset 2018
چهارشنبه 18 مهر 1397 02:31 ق.ظ
I believe everything published made a great
deal of sense. However, think about this, suppose you composed a catchier post title?
I mean, I don't wish to tell you how to run your website, however what if you added something that makes people desire more?
I mean حنیف - دانشگاه و صنعت is kinda plain. You might glance at Yahoo's
home page and watch how they create news headlines to get people interested.
You might add a related video or a related picture or two to grab people interested
about everything've written. In my opinion, it would
make your posts a little bit more interesting.
site de apostas online
چهارشنبه 18 مهر 1397 01:47 ق.ظ
My brother suggested I might like this web site.

He was entirely right. This post actually made my day.
You can not imagine just how much time I had spent for this info!
Thanks!
nettikasinot uudet
چهارشنبه 18 مهر 1397 12:32 ق.ظ
Hi just wanted to give you a quick heads up and let you know a few of the pictures aren't loading correctly.
I'm not sure why but I think its a linking issue.
I've tried it in two different internet browsers and both show
the same outcome.
netticasino bonus
چهارشنبه 18 مهر 1397 12:12 ق.ظ
Link exchange is nothing else but it is just placing the other person's webpage link on your page
at appropriate place and other person will
also do similar in support of you.
melhor site apostas
سه شنبه 17 مهر 1397 11:09 ب.ظ
Excellent post. I used to be checking constantly this weblog and I'm inspired!

Extremely helpful information particularly the last section :) I deal with such information much.
I used to be seeking this particular information for a very lengthy time.

Thank you and good luck.
melhores casas de apostas esportivas
سه شنبه 17 مهر 1397 11:06 ب.ظ
An intriguing discussion is definitely worth comment. I do believe that you need to write more about this subject, it might not be a taboo matter but usually people don't talk about such subjects.
To the next! Many thanks!!
casas de apostas esportivas
سه شنبه 17 مهر 1397 11:04 ب.ظ
Fantastic blog! Do you have any tips and hints for aspiring writers?
I'm planning to start my own blog soon but I'm a little lost on everything.
Would you propose starting with a free platform like
Wordpress or go for a paid option? There are so many options out there that I'm completely confused ..
Any tips? Thank you!
casa de aposta online
سه شنبه 17 مهر 1397 07:32 ب.ظ
This website certainly has all of the information I wanted
about this subject and didn't know who to ask.
casa de apostas desportivas
سه شنبه 17 مهر 1397 07:12 ب.ظ
Hi there just wanted to give you a quick heads up.
The text in your post seem to be running off the screen in Opera.
I'm not sure if this is a format issue or something to do with web
browser compatibility but I thought I'd post to let you know.
The layout look great though! Hope you get the issue resolved soon. Thanks
casa de apostas desportivas
سه شنبه 17 مهر 1397 07:09 ب.ظ
Just desire to say your article is as astonishing.
The clearness on your post is simply spectacular and i could think you are knowledgeable on this subject.
Well together with your permission allow me to snatch your RSS feed to keep updated with drawing close post.

Thanks 1,000,000 and please carry on the gratifying
work.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30


Admin Logo
themebox Logo